Studiował na Wydziale Praw Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego, jednocześnie uczył się w krakowskiej Szkole Nauk Politycznych. Skończył również studia prawnicze w Warszawie. Na równi stawiał naukę i konspirację. W szkole średniej działał we władzach Petu – trójzaborowej organizacji młodzieżowej, zaś na studiach był członkiem konspiracyjnego Związku Młodzieży Polskiej - „Zetu, gdzie kształtowała się polska patriotyczna inteligencja. Działał w Związku Strzeleckim. Walczył na frontach I wojny światowej. W 1917 roku wstąpił do tworzącego się w Rosji Korpusu Polskiego pod dowództwem gen. Józefa Dowbór-Muśnickiego.

Po opuszczeniu Rosji pracował jako dziennikarz. Był też naczelnikiem w wydziale prasowym Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, a w roku 1926 założył Towarzystwo Wydawnicze „Rój”, osiągając niezależność materialną.

Jego pierwszą książką były „Strzępy epopei” z przedmową Wacława Sieroszewskiego, który przepowiedział Wańkowiczowi pisarską karierę. Ten popularność zawdzięczał jednak zrazu nie pisarstwu, a sloganowi reklamowemu swego autorstwa: „Cukier krzepi”. W branży reklamowej zabłysnął pisarz także pół wieku później, zwyciężając w konkursie na hasło reklamowe LOT-u: "LOT-em bliżej".

Przed drugą wojną światową napisał jeszcze dwie książki, które odniosły sukces. „Na tropach Smętka” – reportaż z Prus Wschodnich, za który ścigany był przez hitlerowców oraz „Sztafetę” - obrazującą tworzenie Centralnego Okręgu Przemysłowego.

Po napaści hitlerowskich Niemiec na Polskę w 1939 r. trafił do Rumunii, gdzie powstały jego najgłośniejsze dzieła o Wrześniu 39’ - „Hubalczycy” i „Westerplatte”. W latach 1943-1946 był korespondentem wojennym Armii Polskiej na Wschodzie i 2 Korpusu Polskiego. Relacjonował walki polskich żołnierzy we Włoszech, co zaowocowało powstaniem monografii „Bitwa o Monte Cassino”.

W roku 1949 osiadł pisarz w USA. Tam powstały jego kolejne dzieła: „Tworzywo” (od niego pochodzi tytuł naszej internetowej gazety), „Droga do Urzędowa” i autobiograficzne „Ziele na kraterze”.

Po powrocie do Warszawy w 1958 r. Wańkowicz zamieszkał w kamienicy na rogu Puławskiej i Rakowieckiej (vis-a-vis dawnego kina Moskwa), gdzie prowadził Dom Otwarty. Jeździł także po Polsce z odczytami, pisał artykuły. W 1964 był jednym z sygnatariuszy listu 34 naukowców i pisarzy, wystosowanego do władz komunistycznych w proteście przeciw restrykcyjnej polityce kulturalnej. W efekcie spotkały go represje: zabroniono publikowania jego tekstów, a sam pisarz trafił do aresztu, pod zarzutem wysyłania za granicę fałszywych informacji oczerniających Polskę Ludową, publikowanych m.in. na antenie Radia Wolna Europa. Po procesie skazano go na trzy lata więzienia, kary jednak nie wykonano, a w 1990 r. Sąd Najwyższy uchylił wyrok i pośmiertnie uniewinnił Wańkowicza .

Pisarz był mistrzem języka polskiego, wrażliwym na różne odmiany i barwy polszczyzny. W opowieściach reportażowych wierność dla faktów łączył z elementami fabularnej fikcji i swadą narracyjną. Dzieła Wańkowicza tłumaczone były na języki: niemiecki, angielski i francuski.

Melchior Wańkowicz zmarł w Warszawie 10 września 1974 r. Władze zaproponowały jego córce , Marcie Erdman, pochowanie ojca na koszt państwa. Ta jednak odmówiła, zgodnie z wolą pisarza, który przed śmiercią powiedział: nie życzę sobie, by oni fotografowali się nad moją trumną.

Wybrana bibliografia:

„Anoda i katoda” 1981
„Atlantyk – Pacyfik”
„Bitwa o Monte Cassino” 1945-1947
„C.O.P ognisko siły” 1938
„Droga do urzędowa”
„Hubalczycy” 1959
„Karafka La Fontaine’a” 1972
„Klub trzeciego miejsca”
„Królik i oceany”
„Kundlizm”
„Na tropach Smętka” 1936
„Od Stołpców po Kair” 1969
„Opierzona rewolucja” 1934
„Panorama losu polskiego” 1954-1955
„Prosto od krowy” 1965
„Przez cztery klimaty”
„Strzępy epopei”
„Szczenięce lata” 1934
„Szpital w Cichimiczach"
„Sztafeta” 1939
„Tędy i owędy” 1961
„Tworzywo” 1954
„Walczący Gryf”
„Westerplatte” 1959
„W kościołach Meksyku”
„Wojna i pióro”
„W pępku Ameryki”
„Wrzesień żagwiący”
„W ślady Kolumba” (3 części) 1967-1969
„Ziele na kraterze” 1951